'Ik wil mijn toekomstdromen waarmaken'

1 juni 2014

 

Vluchtelingen op weg naar werk in Nederland

 

Migranten uit niet-westerse landen vinden moeilijk een baan in Nederland. Naast taal spelen culturele en andere factoren een rol. In dit artikel belichten we verschillende initiatieven voor het ondersteunen van vluchtelingen op zoek naar een plaats in de samenleving, waaronder de cursus ‘Doorburgeren’.

Dat vooral de vluchtelingen uit niet-westerse landen een grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben, blijkt uit het Jaarrapport integratie 2013 van het SCP. Somalische, Afghaanse en Irakese Nederlanders zijn beduidend vaker werkloos, hebben vaker een uitkering en kennen meer armoede dan andere niet-westerse migrantengroepen. Ook werken zij vaker dan andere migranten in flexibele en tijdelijke banen. Daarbij komt nog de toenemende eigen verantwoordelijkheid voor het vinden van werk. Initiatieven waarbij kwetsbare groepen extra ondersteund worden zijn daarom hard nodig.

Doorburgeren

lesgroep

Een zo’n initiatief is de cursus ‘Doorburgeren’ van VluchtelingenWerk Breda. Vluchtelingen die een diploma van het inburgeringsexamen op zak hebben en die nog geen werk hebben gevonden, worden begeleid bij het toewerken naar een diploma Staatsexamen NT2, om zo meer kans te maken op de arbeidsmarkt. Belangrijke voorwaarde voor deelname aan de cursus is dat de deelnemer goed gemotiveerd is om aan zijn toekomst te werken. Karin Mulders van VluchtelingenWerk Tilburg zegt hierover: ‘Onze cursisten werken op eigen kracht toe naar een diploma NT2. Die intrinsieke motivatie is de belangrijkste succesfactor. De wil om de taal te leren, en de wil om te werken. De cursisten zien werk als een noodzaak om onafhankelijk te worden, om beter te kunnen participeren in de Nederlandse samenleving en hun toekomstdromen waar te maken.’

Een sterke motivatie alleen is echter niet genoeg. Kennis van hoe mensen hier met elkaar omgaan is minstens zo belangrijk. Vluchtelingen hebben echter vaak een klein netwerk, waardoor ze die kennis niet zo gemakkelijk opdoen. Karin Mulders: ‘Onze geïndustrialiseerde, complexe samenleving vraagt veel van mensen. Vooral mensen uit niet-westerse landen moeten grote stappen zetten. Een stapje meer doen betekent dat ze ook iets van hun culturele waarden moeten inleveren. Daarvoor in de plaats komt een waarde-element waarmee ze zich hier in Nederland wel zelfstandig kunnen handhaven. Dat moeten mensen inzien. In de cursus zullen ze het misschien goed doen. Maar als je op je werk bijvoorbeeld je traditionele kledij wilt blijven dragen, dan zul je daar tegenaan lopen. Ook daarin begeleiden we mensen, van hoe gaat dat hier.’

Wat houdt de cursus ‘Doorburgeren’ in? Karin Mulders van VluchtelingenWerk Breda: ‘We beginnen met een intakegesprek, om te zien of mensen gemotiveerd zijn en of er fysieke of psychische belemmeringen zijn. En we nemen een taaltoets af. We werken met De Sprong en Code Plus, het lesboek en de digitale werkomgeving. De mensen hebben twee keer per week les van een taaldocent en gaan een keer per week naar het OLC (Open Leercentrum). De deelnemers blijven in de cursus tot ze klaar zijn voor hun Staatsexamen NT2. Omdat we veel laagopgeleiden hebben kan dat wel een jaar of langer zijn. Participatiebegeleiding door vrijwillige cliëntcoaches maakt ook deel uit van het Doorburgeren. Zij gaan met de deelnemer op zoek werk of vrijwilligerswerk. Er is minimaal een maal per maand contact met deze coach.’

Een ander initiatief specifiek voor vluchtelingen is ‘Startbaan’ van VluchtelingenWerk Nederland en UAF. Startbaan werkt in twee stappen. Eerst worden er netwerken van werkgevers en werkgeversorganisaties, gemeenten en opleidingscentra opgebouwd. Daarna begeleiden speciaal getrainde vrijwilligers vluchtelingen bij het vinden van een werkplek. Een mentor, een werknemer die bijna met pensioen gaat, maakt vervolgens de vluchteling bekend met het vak en met de mores van het bedrijf.

Oriëntatie op de arbeidsmarkt

Ook vanuit de overheid worden er maatregelen genomen waar vluchtelingen van kunnen profiteren. Minister Asscher zorgt ervoor dat er in 2015 een uitbreiding van het inburgeringsexamen komt. Deze module ‘Oriëntatie op de arbeidsmarkt’ geeft inburgeraars zicht op hoe je in Nederland een baan vindt. Verder hebben gemeenten de beleidsvrijheid om vluchtelingen in het kader van re-integratie een opleiding of omscholing te laten volgen.

 

De werkloosheid onder niet-westerse migranten is ruim drie keer zo hoog (16%) als onder autochtonen (5%). Ook hebben zij vaker een uitkering. Van de niet-westerse migranten heeft 12% een bijstandsuitkering tegen 2% van de autochtone Nederlanders. Migranten uit de vluchtelingengroepen hebben vaak een bijstandsuitkering. Bij de Somalische groep geldt dit voor de helft. Uit: Jaarrapport integratie 2013, SCP.

Pijl omhoog